NASA’nın “Mars Telecommunications Network” ihalesi için Blue Origin’i seçmesine Rocket Lab itiraz etti. NASA, Blue Origin’e Mars’ta geliştirilecek, fırlatılacak ve işletilecek uzay aracı için $700 million değerinde sözleşme verdi. Rocket Lab cuma günü US Government Accountability Office’e başvurarak kararın Kongre’nin zorunlu tuttuğu uygunluk ölçütleriyle çeliştiğini, teknik teklifine yönelik incelemenin cezalandırıcı ve tutarsız olduğunu savundu. Blue Origin ise itirazın 2028’de planlanan fırlatmayı geciktirebileceğini, sınırlı Mars fırlatma pencereleri nedeniyle kritik iletişim kapasitesinin zamanında konuşlandırılmasının riske gireceğini belirtti.
Program, Kongre’nin 2025’te kabul ettiği “One Big Beautiful Bill” kapsamındaki ek NASA finansmanıyla oluşturuldu. Yaşlanan Mars yörünge araçları nedeniyle olumlu karşılanan düzenleme, Sen. Ted Cruz (R-Texas) öncülüğünde hazırlandı. Metin, yüklenicinin 2024 veya 2025’te Mars Sample Return için ticari tasarım çalışmalarında yönetimden fon almış ve uçtan uca numune dönüş görevini destekleyen, bağımsız fırlatılan ayrı bir Mars haberleşme yörünge aracı önermiş ABD şirketlerinden seçilmesini şart koştu. Bu kapsamda Rocket Lab, Blue Origin, L3Harris, Lockheed Martin, Northrop Grumman, SpaceX, Quantum Space ve Whittinghill Aerospace uygun adaylardı.
Capitol Hill kaynaklarına göre “uçtan uca” ifadesi Rocket Lab’in teklifini avantajlı kılmayı amaçlıyordu; şirket de Q2 2025 yatırımcı güncellemesinde tek uygun teklifi kendisinin verdiğini düşünüyordu. Genel metinden Cruz’un ofisi, bu programa ilişkin ifadelerden ise Sen. Roger Wicker (R-Miss.) sorumluydu.
NASA’nın neden Blue Origin’in Blue Ring teknolojisini seçtiği belirsiz. Kurumun Rocket Lab’in uzay aracı ve Neutron roketini 2028’in sonlarına kadar tamamlayabileceğine güvenmemiş ya da Blue Ring’i ihtiyaçlarına daha uygun bulmuş olabileceği belirtiliyor. Ancak NASA, teknik gerekçeleri açıklayan “source selection statement” belgesini kararın üzerinden yaklaşık iki hafta geçmesine rağmen yayımlamadı.
Süreç, teknik teklifler, siyasi hamleler ve iki şirketin sosyal medyadaki atışmaları nedeniyle belirsizliğini koruyor. Bu ihale, NASA’nın başka bir gezegenin çevresinde uzay aracı geliştirme, fırlatma ve ağ işletimini bir ABD şirketine sabit fiyatlı sözleşmeyle verdiği ilk örnek. Blue Origin şimdilik NASA’nın gelecekteki Solar System keşiflerinde öncü avantajına sahip.
Neden önemli
Uyuşmazlık, yaşlanan Mars yörünge araçları karşısında ihtiyaç duyulan iletişim kapasitesinin hangi ölçütlerle kurulacağına ilişkin bir kamu alımı denetimi niteliği taşıyor. GAO incelemesinin odağında, Kongre’nin 2024 veya 2025’te fon alan ABD şirketleri için koyduğu koşulların NASA tarafından nasıl yorumlandığı ve teknik değerlendirmede tutarlı davranılıp davranılmadığı bulunuyor. Karar gerekçesini içeren source selection statement belgesinin yaklaşık iki hafta sonra bile yayımlanmaması, Blue Ring ile Rocket Lab’in uzay aracı ve Neutron roketi arasında hangi teknik unsurların belirleyici kaldığını açık bırakıyor. Sabit fiyatlı modelin başka bir gezegen çevresindeki geliştirme, fırlatma ve ağ işletimini ilk kez bir ABD şirketine bırakması, sonucu mevcut adayların yanı sıra NASA’nın Solar System keşiflerindeki ticari ortaklık yaklaşımıyla da bağlantılı hale getiriyor.
Arka plan
NASA, FikirPilot arşivinde yeni bir ad değil: son 90 günde bu adın geçtiği 32 haber yayımladık; en yenisi 14 Eylül 2026 tarihli.