Zhejiang Üniversitesi araştırmacıları, Instagram Reels, TikTok ve Shorts gibi kısa video platformlarında saatlerce vakit geçirmenin ardındaki nörolojik mekanizmaları inceledi. *NeuroImage* dergisinde yayımlanan çalışmada, 56 genç yetişkin kısa videolar izlerken gelişmiş beyin tarama yöntemleriyle gözlemlendi.
Araştırmada, beynin ön bölgesindeki dorsal ön singulat korteks (dACC) ve dorsolateral prefrontal korteks (dlPFC) bölgelerine odaklanıldı. Bu bölgeler dikkat, karar verme ve otokontrol süreçlerinde rol oynuyor. fMRI taramalarına göre katılımcılar beğendikleri videoları izlediğinde her iki bölgede de belirgin aktivite düşüşü görüldü. Araştırmacılar, beynin bu içerikler sırasında denetim sistemlerini bir tür “uyku moduna” alarak bilişsel çabayı azalttığını belirledi.
Katılımcıların sıkılarak hızla geçtiği videolarda ise durum farklıydı. dACC normal uyanıklık düzeyini korurken dlPFC’de yalnızca hafif bir aktivite düşüşü gözlendi. Ödül beklentisi azaldığında beyin, ekrandan ayrılmak veya başka bir videoya geçmek için değerlendirme ve harekete geçme süreçlerini aktif tutmayı sürdürdü.
Çalışma, kişilerin kısa video akışından kopma konusunda neden farklılık gösterdiğine ilişkin nörokimyasal bir bulgu da ortaya koydu. Dinlenme hâlindeyken dACC bölgesinde daha yüksek glutamat seviyesine sahip katılımcıların, video izlerken otokontrol sistemlerinin daha az baskılandığı tespit edildi. Bu kişilerin, kısa videoların oluşturduğu dalgınlık hâline daha az kapıldığı ve kendilerini durdurmasının daha kolay olduğu görüldü.
Araştırmacıların bulguları, saatlerce kısa video izlemenin yalnızca “zayıf irade” veya “disiplinsizlik” ile açıklanamayacağını gösteriyor. Beğenilen içeriklerin oluşturduğu düşük çaba gerektiren akış, beynin otokontrol ağlarının nörolojik düzeyde geri çekilmesiyle ilişkilendiriliyor. Algoritmaların sunduğu kesintisiz içerik akışı da bu eğilimi destekliyor.