Sudan’da ordu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmalar sürerken, Washington Post’un incelediği gizli belgeler, videolar ve mesajlar ordunun üç yılı aşkın iç savaş sırasında gizli bir kimyasal silah programı yürütmüş olabileceğine işaret ediyor. Gazeteye göre su arıtımında kullanıldığı düşünülen klorla mühimmat üretildi, silahlar çöllerde test edildi ve hedef listeleri hazırlandı. Komutanlar arasındaki mesajlarda stokta 290 kimyasal mühimmat bulunduğu, başka mesajlarda ise 106 klor bombasının kullanılmış olabileceği belirtiliyor. Videolarda patlamalar sonrası sarı-yeşil gaz yükseldiği, belgelerde de “çift etkili” bombalar ve kanıtları gizleyen yeni bir tasarım anlatılıyor. ABD, Eylül 2024’teki klor gazı saldırısı iddiaları nedeniyle temmuzda Sudan yönetimine yaptırım uygulamıştı. Belgeleri inceleyen 20’yi aşkın uzman, bunların güvenilir kanıtlar olduğunu ancak kesin doğrulama için tesis ve tanıklara erişim gerektiğini söyledi. Sudan yönetimi suçlamaları reddediyor. 2023’te başlayan savaşta iki taraf da savaş suçlarıyla itham ediliyor; 13 milyonu aşkın kişi yerinden oldu.
Neden önemli
İddialar doğrulanırsa, Sudan’daki savaşın kapsamı yalnızca tarafların karşılıklı suçlamaları ve yerinden edilme bilançosuyla değil, kimyasal mühimmat kullanımı ihtimaliyle de değerlendirilecek. Bu nedenle konu, Sudan yönetimiyle sınırlı kalmayıp daha önce yaptırım uygulayan ABD’nin attığı adımların dayanağı ve kapsamı açısından da önem taşıyor. Ancak mevcut bulguların önemli bölümü gizli belge, video ve mesajlara dayanıyor; tesislere ve tanıklara erişim sağlanmadan mühimmatların niteliği, kullanım biçimi ve sorumlular kesinleştirilemiyor. Sudan yönetiminin suçlamaları reddetmesi de soruşturmanın önündeki temel anlaşmazlığı oluşturuyor. Açık kalan bu noktalar, iddiaların bağımsız biçimde doğrulanmasını ve savaş suçları değerlendirmesinin somut kanıtlarla desteklenmesini gerekli kılıyor.