CH-53 Sea Stallion, 1966’da hizmete girdi. Ağır yük taşıyabilen helikopterin rotorları, modellere göre 6 veya 7 palden oluşuyor. Güvenlik sorunu, rotor palindeki metal çatlaklarının felakete dönüşmeden belirlenmesiydi. Erken modellerde ana taşıyıcı kiriş ekstrüzyon alüminyumdan, CH-53D ve diğer varyantlarda ise soğuk şekillendirilmiş titanyumdan üretildi. Paletler nitrojenle basınçlandırıldığı için çatlaklar gaz kaçağına yol açıyor; üzerlerindeki barber pole göstergesi, teknisyenlere durumu yerde hızla bildiriyordu. Ancak arıza uçuş sırasında başladığında pilotların anında uyarılması gerekiyordu. Dönen paletlerde elektronik kullanımı ve rotor başından kablo geçirmek o dönemde güvenilir ya da pratik değildi. Çözüm, Inflight Blade Monitoring System’ın kısaltması olan IBIS oldu. Sistem, basınç göstergesindeki Strontium-90’dan yayılan beta ışınlarını helikopter içindeki Geiger sayacıyla algılıyor; böylece pil veya palet üzerinde elektronik gerektirmiyor. Günümüzde en yeni CH-53 sürümlerinde kompozit palet arızaları fiber optikle izlenirken, eski varyantlarda IBIS kullanılmaya devam ediyor.
Neden önemli
Bu sistem, ağır yük taşıyan helikopterlerde güvenliğin yalnızca rotor paletinin dayanıklılığına değil, arızanın uçuş sırasında fark edilebilmesine de bağlı olduğunu gösteriyor. Elektroniğin dönen parçalara uygulanmasının zor olduğu bir dönemde geliştirilen yöntem, bakım ekiplerinin yerde yaptığı kontroller ile pilotların uçuş sırasındaki farkındalığı arasındaki boşluğu kapatıyor. Bu nedenle konu, özellikle eski CH-53 varyantlarını işleten birimler ve bu araçların bakımından sorumlu teknisyenler açısından önem taşıyor. Yeni sürümlerde fiber optik izlemeye geçilmiş olması, farklı nesil helikopterlerde aynı güvenlik ihtiyacına farklı teknik yanıtlar verildiğini ortaya koyuyor. Eski varyantlarda IBIS kullanımının ne kadar daha süreceği ise metinde açık bırakılıyor.