Apple’ın mağazacılık yapılanmasına öncülük eden 66 yaşındaki Ron Johnson, teknoloji şirketlerinin yapay zekâ destekli alışveriş vizyonunun tüketicilerin mağazalara ilgisini azaltacağı görüşüne katılmıyor. Johnson, yapay zekânın çevrim içi alışveriş deneyimini geliştireceğini, ancak insanların alışveriş yapma biçimini değiştirmeyebileceğini söyledi.
Johnson, 2000’de Apple’a katılarak şirketin perakende işini kurdu ve fiziksel mağaza ağının oluşturulmasına katkı sağladı. Google, Universal Commerce Protocol ile yapay zekâ ajanlarının ürün aramadan ödemeye kadar süreci yönetmesini hedeflerken, OpenAI de ChatGPT’yi ürün araştırma, karşılaştırma ve bazı durumlarda satın alma işlemlerinin yapılabildiği bir alışveriş platformuna dönüştürüyor.
Buna karşın Johnson, tüketicilerin bir ajana $1,000 veya $2,000 değerinde bir dizüstü bilgisayarı tamamen kendi adına seçip satın alma yetkisi vereceğine inanmadığını belirtti. Alıcıların bilgisayarın ağırlığını ve ekranını görmeyi, uygun boyutu kendilerinin seçmeyi isteyeceğini söyleyen Johnson’a göre yapay zekâ seçenekleri daraltabilir; ancak ürünün fiziksel olarak deneyimlenmesinin yerini tutamaz. Ajanların, mağazaya gelen müşterileri daha bilgili hâle getireceğini düşünüyor.
Johnson, Apple mağazalarının yalnızca ürün satışı için değil, ürünleri denemek, kullanmayı öğrenmek ve sorun yaşandığında destek almak için tasarlandığını söyledi. Steve Jobs’la birlikte Apple’ın perakende operasyonlarını kurma sürecini anlattığı yeni kitabı “Shop Different: How Retail Revealed Apple’s Genius”ta da bu yaklaşımı ele alıyor. Rakiplerin mağaza tasarımını ve Genius Bar benzeri uygulamaları kopyaladığını, ancak Apple’ın asıl gücü olan çalışanları ve müşteri ilişkisini gözden kaçırdığını savundu. Apple çalışanlarının komisyonla çalışmamasının, satış baskısını azaltarak müşterinin gerçek ihtiyacına odaklanmayı sağladığını belirtti.
Apple’dan sonra Johnson, 2011’de J.C. Penney’nin başına geçti ancak iki yıldan kısa sürede satışların düşmesi üzerine görevden ayrıldı. Daha sonra hatasının, bir dönüşüm projesine startup yaklaşımını uygulamak olduğunu söyledi. Kurduğu Enjoy Technology ise 2022’de iflas başvurusunda bulundu ve varlıklarının büyük bölümünü Asurion satın aldı.
Johnson, alışverişteki etkilerine dair kuşkularına rağmen yapay zekâ konusunda iyimser. Steve Jobs’un da bu teknolojiyi benimseyeceğini, ancak insan sezgisinin yerini almasına izin vermeyeceğini düşünüyor.
Neden önemli
Yapay zekâ destekli alışveriş tartışmasının merkezinde, işlemin hızlanmasından çok satın alma kararının ne kadarının kullanıcıdan alınacağı sorusu bulunuyor. Bu ayrım, özellikle yüksek bedelli ve fiziksel özellikleri kişisel tercihe bağlı ürünlerde, çevrim içi kolaylık ile ürünü görme ve deneme ihtiyacını karşı karşıya getiriyor. Johnson’ın yaklaşımı, mağazaları yalnızca satış noktası değil, karar verme, öğrenme ve satış sonrası destek alanı olarak değerlendiriyor; bu da yapay zekânın fiziksel perakendenin işlevini nasıl dönüştürebileceği sorusunu gündeme getiriyor. Ancak Apple’daki geçmişi, J.C. Penney deneyimi ve Enjoy Technology’nin iflası, görüşlerinin farklı perakende modellerinden geçmiş bir yöneticinin kişisel değerlendirmesi olduğunu gösteriyor. Açık kalan temel konu, yapay zekânın tüketiciyi ne ölçüde güçlendireceği ve mağazalarda insan desteğine duyulan ihtiyacı nasıl yeniden tanımlayacağı.
Arka plan
Apple, FikirPilot arşivinde yeni bir ad değil: son 90 günde bu adın geçtiği 75 haber yayımladık; en yenisi 2 Ekim 2026 tarihli.
Terim: ajan
Yapay zekâ ajanı, tek bir yanıt üretmek yerine hedefe ulaşmak için araç çağırıp çok adımlı iş yürüten yazılımdır.