Fermi Explorer Mission adlı kâr amacı gütmeyen kuruluş, en yakın yıldız sistemi Alpha Centauri’ye uzay aracı göndermeyi ve fırlatmayı 2029 sonuna kadar gerçekleştirmeyi planladığını açıkladı. Dünya’dan 4,4 ışık yılı uzaklıktaki sisteme ulaşmak 80.000 yıla kadar sürebilecek.
Görev, Physical Superintelligence’ın (PSI) geliştirdiği yapay zekânın bulduğu yeni bir yörüngeyi kullanacak. PSI, Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates’in kurduğu Breakthrough Energy öncülüğünde 58 milyon dolarlık finansmanla bugün faaliyete geçti.
2016’da Yuri Milner, lazerlerle küçük araçları ışık hızının beşte birine çıkararak Alpha Centauri’ye 20 yılda ulaştırmayı hedefleyen Breakthrough Starshot için 100 milyon dolar taahhüt etmişti; ancak aradan on yıl geçmesine rağmen fırlatma yapılmadı. Fermi ekibi ise insan ömrüne sığmasa da gerçekten fırlatılacak bir görev hedefliyor.
Bireysel bağışçılarca finanse edilen yeni görevin 15 milyon dolara mal olması bekleniyor. Araç, en az bir kilogramlık sanatsal ve bilimsel yük, mesajlar ve NASA’nın 1977’de Voyager araçlarına yerleştirdiği Golden Record’un bir kopyasını taşıyacak.
Alpha Centauri yaklaşık 25 trilyon mil uzakta. 1977’den beri uçan Voyager 1, bu mesafenin yüzde 1’inden azını katetti; aynı hızla yolculuk 70.000 yıldan fazla sürer.
Fermi ekibi, güç-ağırlık sorununu çözemeyince meseleyi PSI kurucusu fizikçi Alex Wissner-Gross’a iletti. Get Physics Done adlı açık kaynaklı sistem, bir hafta içinde yeni güzergâh önerdi. Araç, Merkür’den daha yakında Güneş’e yaklaşacak ve paneller dört kat fazla ışık alacaktı. Sistem araştırmayı üç günde, bir milyar token kullanarak tamamladı.
Neden önemli
Bu girişim, yıldızlararası araştırmalarda hedefi insan ömrü içinde varıştan, mevcut koşullarda gerçekten fırlatılabilecek düşük maliyetli bir araca kaydırıyor. Breakthrough Starshot’ın henüz fırlatma yapamamasıyla birlikte düşünüldüğünde, Fermi’nin yaklaşımı hız rekorundan çok uygulanabilirlik iddiasını sınayacak. PSI sisteminin güç-ağırlık sorununa Güneş’e daha yakın geçiş önererek yanıt vermesi, yapay zekânın yalnız veri analizinde değil, görev tasarımındaki fizik ve mühendislik darboğazlarında da nasıl kullanılabileceğine somut bir örnek sunuyor. Buna karşılık on binlerce yıllık yolculuk, aracın ve taşıdığı bilimsel yükün bu ölçekte nasıl korunacağı ile görevin sonuçlarının kimler tarafından alınabileceği sorularını açık bırakıyor. 2029 hedefi, planın duyurudan fiili fırlatmaya geçmesi açısından somut bir ölçüt oluşturuyor.