Yapay zekâ araçlarının form doldurma ve şikâyet başvurusu hazırlamayı kolaylaştırması, kamu hizmetlerine yönelen taleplerde belirgin artışlara yol açıyor. Birleşik Krallık’ta konut ombudsmanına yapılan şikâyetler, ChatGPT’nin kullanılmaya başlanmasından bu yana 2022’deki 2,600 seviyesinden geçen yıl 7,000’in biraz üzerine çıktı. ABD Tüketici Finansal Koruma Bürosu’ndaki (CFPB) şikâyetler de aynı dönemde 5x arttı. Brezilya’daki yargı dilekçeleri ve Almanya’daki parlamento dilekçelerinde de benzer yükselişler görüldü.
Araştırmacı Chris Schmitz, “agentic flooding” olarak adlandırdığı bu eğilimi, gelecek ay AI Ethics and Society konferansında sunulacak çalışmasında inceliyor. Schmitz, 11 yargı alanındaki 84 olası taşma vakasını değerlendirerek yapay zekâ araçlarının insanların kamu hizmetleriyle etkileşim biçimini değiştirdiğine dair geniş kanıt bulunduğunu belirtiyor. Çalışma, yöntemsel nedenlerle artışın doğrudan yapay zekâdan kaynaklandığını kesin olarak söylemiyor. Ancak vakaların çoğunda başvurular 2022’den önce yatay seyrederken, yapay zekânın yayılmasıyla hızlanarak yükseldi ve çoğunda artış henüz yavaşlamadı.
Yeni başvuruların bir bölümü kasıtlı olabilirken Schmitz, çoğunun gerçek kişilerce yapılan meşru talepler olduğunu söylüyor. Yapay zekâ, daha önce başvuru yapmayı zorlaştıran “idari yükü” azaltarak insanların hak ettikleri sosyal yardımlara veya hizmetlere erişmesini kolaylaştırabilir. Bu nedenle gelişme, kamu hizmetlerinin yapay zekâ dönemine göre yeniden tasarlanması için fırsat oluşturabilir.
Schmitz, kamu hizmetlerinde çevrim içi sistemlerin bir yapay zekâ asistanıyla kullanılabildiğini belirtiyor. Yapay zekâ tarafından üretilen düşük kaliteli raporlarla geçen yıl yükleri artan hata ödül programlarına benzer bir kaynak sorunu yaşanabileceğini kabul etse de, kamu başvurularının çoğunun geçerli talepler içerdiğini vurguluyor. Onun değerlendirmesine göre süreçlerin yeniden düşünülmesi gereken bir döneme giriliyor.
Neden önemli
Bu gelişme, kamu kurumlarının yalnızca daha fazla başvuruyu işleme almasını değil, başvuruya erişimdeki idari engelleri ve değerlendirme süreçlerini birlikte ele almasını gerektiriyor. Daha önce başvuru hazırlamakta zorlanan kişilerin sisteme dahil olabilmesi, sosyal yardım ve hizmetlere erişim açısından olumlu bir sonuç yaratabilir; ancak artan hacim, kurumların meşru talepleri kasıtlı ya da düşük kaliteli başvurulardan ayırma yükünü de büyütüyor. Bulgular 11 yargı alanındaki 84 vakaya dayanırken, artış ile yapay zekâ kullanımı arasındaki nedensellik kesinleşmiş değil. Bu nedenle açık soru, kamu sistemlerinin başvuru sayısındaki kalıcı artışı, hak sahiplerini dışlamadan ve kaynakları verimsiz tüketmeden nasıl yöneteceği.