Elon Musk, yapay zekâ altyapısındaki enerji darboğazını aşmak için SpaceX’in doğal gaz türbinlerinde kullanılan kanat ve kanatçıkları kendi tesislerinde dökebileceğini açıkladı. Musk, SpaceX ve Tesla’nın yılda 100GW güneş enerjisi üretim kapasitesi kurduğunu, ancak doğal gazın birkaç yıl daha güneş enerjisini desteklemek için gerekli olacağını belirtti. Ona göre şirket içi üretim, doğal gaz türbinlerinin devreye alınmasını 18 aya kadar hızlandırabilir.
Yapay zekâ sektöründe grafik işlemci kıtlığının yanı sıra elektrik şebekesi de önemli bir sınırlama oluşturuyor. Uluslararası Enerji Ajansı, veri merkezlerinin küresel elektrik tüketiminin 2030’a kadar yaklaşık iki katına çıkacağını öngörüyor. GE Vernova ise yapay zekâ altyapısına yönelik talep nedeniyle 2030’a kadar üretim kapasitesinin büyük ölçüde tükendiğini bildiriyor. Amazon, Google, Meta, OpenAI ve Microsoft gibi şirketler bu nedenle veri merkezlerinin yanına özel doğal gaz santralleri kurmaya yöneliyor.
Türbin kanatlarının üretimi, yaklaşık 3.000 ila 3.600 derece Fahrenheit sıcaklıklara dayanabilen parçalar gerektiriyor. Kanatlar, iç soğutma kanalları ve ısı bariyeri kaplamalarının yanı sıra, vakum fırınında tek ve kesintisiz bir kristal olarak dökülüyor. Bu yöntemi endüstriyel ölçekte yalnızca dört şirketin uygulayabildiği ve bu şirketlerin kapasitesinin dolu olduğu belirtiliyor.
SpaceX’in başarılı olması, Musk kontrolündeki bir kuruluşa rakiplerinin bağımlı olduğu üretim kabiliyetini kazandırabilir. Ancak daha fazla türbin, kirlilik tartışmalarını da büyütebilir. SpaceXAI’nin 2024’ten beri Colossus veri merkezlerini çalıştırdığı Memphis’te NAACP, türbinlerin gerekli izin ve kirlilik kontrolleri olmadan işletildiğini savunuyor. Türbinlerin duman oluşturan bileşikler ve formaldehit gibi astım, solunum hastalıkları ve bazı kanserlerle ilişkilendirilen maddeler yaydığı belirtiliyor.
Virginia’daki “Data Center Alley” için yapılan bir çalışma, tek tesisteki sekiz türbinin 2.5 milyon kişiyi etkileyebileceğini, yılda 3.4 ila 6.5 erken ölüme ve 53 milyon ila 99 milyon dolar sağlık zararına yol açabileceğini hesapladı.
Neden önemli
Bu gelişme, yapay zekâ veri merkezlerinin büyümesinde yalnızca grafik işlemci ve elektrik şebekesinin değil, doğal gaz türbini parçalarının üretim kapasitesinin de belirleyici olduğunu gösteriyor. Türbin kanatlarını üretebilen şirket sayısının dörtle sınırlı ve mevcut kapasitelerin dolu olması, SpaceX’in bu alana girmesi hâlinde Musk’ın kontrolündeki bir kuruluşu rakiplerinin tedarik bağımlılığı açısından farklı bir konuma taşıyabilir. Ancak enerji altyapısındaki bu çözüm, özellikle Memphis’te izin ve kirlilik kontrolleriyle ilgili itirazları yeniden gündeme getiriyor. Virginia’daki çalışma ise tartışmayı yalnızca enerji arzı meselesi olmaktan çıkarıp, türbinlerin bulunduğu bölgelerde yaşayanların sağlık riskleri ve ekonomik zararlarla ilgili bir kamu politikası sorununa dönüştürüyor.