Avrupa İnsan tablosu
Reform tasarımının en hassas noktası, devletin dinî toplulukların mali ve örgütsel gücünü denetlerken din özgürlüğünü aşındırmaması. Cemaat ve tarikatların şirket kurması, vakıf işletmesi ya da okul açması tek başına hukuk düzeniyle bağdaşmaz değil; Avrupa İnsan Hakları hukuku inancın örgütlenme boyutunu da koruyor.
Süreç ve adımlar
Ancak ekonomik faaliyetler, vergi avantajları, kamu fonları ve kamu görevlileri üzerindeki koordinasyon inancın “dokunulmaz çekirdeği” sayılmıyor. Karşılaştırmalı hukuka göre devlet teolojiyi denetleyemez; ekonomik işlem, çalışan hakları, çocuk güvenliği ve malvarlığı genel hukuk kurallarına tabidir.
Bader Avrupa sözleri
Patricia Ridge’in dinî kâr amacı gütmeyen kuruluşlar üzerine çalışması, kurumsal özerkliğin ekonomik hesap verebilirlikten bağışıklık anlamına gelmediğini; Maussen ve Bader’in Avrupa’daki dinî okullar üzerine çalışması da din özgürlüğü ile ortak eğitim standartları ve çocuk hakları arasında denge gerektiğini gösteriyor.
Buna göre reformun anayasal mantığı “dinî örgütler daha tehlikelidir” varsayımına değil, ekonomik gücü artan her özel örgütün daha yüksek hesap verebilirliğe tabi olması ilkesine dayanmalı.
Kritik eşikler
Dinî inanç, ibadet, zikir ve teolojik öğretim denetim dışı; malvarlığı, bağış, şirket, istihdam, eğitim hizmeti ve kamu ihalesi genel hukuka tabi olacak. Vergi muafiyeti gibi ayrıcalıklar şeffaflık yükümlülüğü gerektiriyor; kamu yararı iddiası denetlenebilir olmalı.