Plastiklerin Suda Kimyasal Olarak İnert Olduğu Efsanesi Çürütülüyor. Bu kanı artık sarsılıyor. Nature dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmada Naixin Qian ve ekibi, yaygın plastiklerin suyla temasında oldukça reaktif hidroksil radikalleri (HO•) oluşturduğunu ortaya koydu. Enerji elektrostatik etkiden kaynaklanıyor. Deneyde kullanılan altı tür mikroplastik arasında özellikle daha hidrofobik olanlar, daha yüksek serbest radikal düzeyi gösterdi. Serbest radikaller kısa ömürlüdür. Bu moleküller, hücresel düzeyde DNA hasarına yol açabilen çok reaktif yapılardır. Araştırmada fare kırmızı kan hücreleri polistiren (PS) mikroplastiklere maruz bırakıldığında ölümcül hasar gözlemlendi ve elektrostatik etkinin yüklü biyomolekülleri de plastiğe çektiği belirtildi. Bulgular, mikro- ve nanoplastiklerin organizmalara en az üç yoldan zarar verebileceğini gösteriyor. Bu parçacıkların gerçekten zararlı olup olmadığı ve biyolojik dokularda güvenilir biçimde tespit edilip edilemeyeceği konusu hâlâ tartışılıyor.
Neden önemli
Uzun süredir plastiğin suda tepkimeye girmeyen, dolayısıyla görece zararsız bir malzeme olduğu varsayımı çevre ve sağlık risk değerlendirmelerinin arka planını oluşturuyordu; bu çalışma söz konusu varsayımı laboratuvar düzeyinde zayıflattığı için standartları belirleyen kurumların da gündemine girmeye aday. Zararın yalnızca parçacıkların fiziksel varlığından değil, suyla temasında ürettiği kimyasal tepkimelerden de kaynaklanabileceği anlaşılınca, hidrofobik plastik türlerinin ayrıca izlenmesi gereken bir kategori haline geldiği görülüyor. Bu nedenle bulgu yalnızca temel bilimleri değil, halk sağlığı yetkilileri ve su güvenliğiyle uğraşan kesimleri de ilgilendiriyor. Buna karşılık sonuçlar fare kan hücreleriyle sınırlı laboratuvar koşullarına dayanıyor; insan vücudunda aynı mekanizmanın işleyip işlemediği bilinmiyor. Dokularda güvenilir tespit yönteminin bile tartışmalı olması, çalışmanın yanıtladığından daha fazla soru açtığını gösteriyor.