Oracle ve OpenAI’nin, Donald Trump’ın 2025’te duyurduğu Stargate yapay zekâ altyapı projesi kapsamında New Mexico, Santa Teresa’da geliştirdiği $165 milyarlık Project Jupiter veri merkezi, çevresel etkileri nedeniyle protesto ve davalarla karşı karşıya. Oracle’ın 8 Eylül’de yeni yenilenebilir enerji projeleri için teklif çağrısı yapması, merkezin doğal gaz kullanan yakıt hücreleriyle çalışacağı gerçeğini değiştirmiyor.
Cleanview CEO’su Michael Thomas’a göre 2 GW’lık yenilenebilir enerji doğrudan veri merkezine elektrik sağlamayacak. Oracle ve OpenAI’nin önce planladığı 2.2 gigawatt doğal gaz üretimi, yılda 14 milyon ton CO 2 emisyonuna yol açabilecek ve New Mexico’daki 20 yıllık emisyon azaltımını etkisizleştirebilecekti. Eyalet sakinleri ve çevre örgütlerinin tepkileri sonrasında plan, gaz türbinlerinden yakıt hücrelerine çevrildi.
Oracle yöneticisi Julia Robin, 2.45 gigawatt yakıt hücresinin gaz türbinlerine kıyasla nitrojen oksit emisyonlarını yüzde 90’dan fazla azaltacağını, karbon monoksit ve kükürt dioksit gibi diğer kirleticileri de önemli ölçüde düşüreceğini belirtti. Bloom Energy teknolojisi hidrojen veya biyogaz gibi daha temiz yakıtlarla ve karbon yakalama sistemleriyle kullanılabilecek. Oracle ayrıca karbon yakalama ve depolama araştırmalarına $1 milyon ayıracağını açıkladı. Ancak yakıt hücreleri şimdilik bölgede “mevcut ve güvenilir” olduğu için doğal gaz tüketecek.
Oracle’ın 2031’e kadar “100 percent carbon-free energy matching” hedefi, başka yerlerde kurulacak yenilenebilir projelerin çevresel niteliklerini kullanacağı için merkezin doğal gaz kaynaklı emisyonlarını doğrudan azaltmayacak. Thomas, tesisin eyaletteki en büyük emisyon kaynağı olabileceğini söyledi.
New Mexico Land Office, veri merkezine doğal gaz boru hattı taleplerini iki kez reddetti. New Mexico Supreme Court, 23 Ağustos’ta hava kalitesi izin sürecini durdurdu. Proje yüzde 26 tamamlanmış durumda. Oracle ayrıca hava, gürültü, ısı, ışık ve su verileri için kamuya açık bir gösterge paneli ve bağımsız değerlendirmeler vaat etti. Şirketin $125 milyar borcu bulunurken CFO Hilary Maxon, 10 Eylül’de inşaatın takvimine uygun ilerlediğini söyledi.
Neden önemli
Project Jupiter, New Mexico’nun emisyon azaltma hedefleri açısından yerel ölçekte ciddi bir gerilim yaratıyor; tesisin eyaletin en büyük emisyon kaynaklarından biri haline gelme ihtimali bulunuyor. Yakıt hücreleri, türbinlere göre bazı hava kirleticilerini azaltabilecek olsa da merkezin kısa vadede doğal gaza bağlı kalması, başka bölgelerde kurulacak yenilenebilir kapasitenin Santa Teresa’daki doğrudan emisyonları ortadan kaldırmaması anlamına geliyor. Bu nedenle konu yalnızca enerji tercihi değil, bölge sakinlerinin hava kalitesi, su ve yaşam çevresi üzerindeki etkilerin nasıl denetleneceğiyle de ilgili. Boru hattı taleplerinin reddedilmesi ve izin sürecinin durdurulması, inşaat ilerlerken projenin hukuki dayanağına ilişkin belirsizliği sürdürüyor. Kamuya açık veriler ve bağımsız incelemeler, şirketin çevresel taahhütlerinin ölçülüp ölçülemeyeceğini gösterecek.
Terim: veri merkezi
Veri merkezi, sunucuların soğutma ve kesintisiz elektrikle birlikte barındırıldığı tesistir; yapay zekâ yatırımlarının elektrik ve su tüketimi tartışması bu tesisler üzerinden yürür.