Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, gazeteci-yazar Hasan Cemal, yazar Yavuz Ekinci, CHP ve diğer başvurucuların kitap, dergi ve broşürlerine yönelik toplatma kararlarının ifade ve basın özgürlüklerini ihlal ettiğine hükmetti. Mahkeme, basım, dağıtım, satış ve çoğaltma yasaklarının Anayasa’nın 13. maddesindeki kanunilik şartını karşılamadığını belirtti. Yıllarca yürürlükte kalan ve soruşturmalardan bağımsız uygulanan bazı kararların, geçici tedbir olmaktan çıkarak eserin yok edilmesi sonucunu doğuran yaptırımlara dönüştüğü kaydedildi. İncelenen dosyalar arasında CHP’nin 2020’de yayımladığı “21 Soruda FETÖ’nün Siyasi Ayağı”, Hasan Cemal’in iki kitabı, Ekinci’nin “Rüyası Bölünenler”i ile bazı yayınlar ve HDP broşürleri yer aldı. AYM, yeniden yargılama ve manevi tazminat kararı verdi.
Neden önemli
Karar, yayınlara müdahalede yalnızca geçici koruma gerekçesinin yeterli olmayacağını, uygulamanın süresi ve sonucu bakımından da kanuni dayanağının denetlenmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Bu yaklaşım, soruşturma sürecinde toplatılan eserlerin yıllarca dolaşımdan uzak kalmasının ifade ve basın özgürlüğü üzerindeki etkisini anayasal incelemenin merkezine taşıyor. Sonuç, yalnızca gazeteci ve yazarları değil, siyasi partilerin yayımladığı broşürler ile bunların basım, dağıtım ve satış süreçlerinde yer alan kişi ve kurumları da ilgilendiriyor. Yeniden yargılama ve manevi tazminat hükümleri, ihlal tespitinin somut dosyalarda nasıl uygulanacağı ve uzun süre erişilemeyen eserler bakımından hangi sonuçların doğacağı sorularını açık bırakıyor.