2026 Ig Nobel Ödülleri, insanları önce güldürüp sonra düşündüren araştırmaları ödüllendirdi. 1991’de kurulan ödüllerin töreni bu yıl ABD’ye seyahat güvenliği endişeleri nedeniyle 35 yıl sonra Boston yerine İsviçre’nin Zürih kentinde yapıldı. Törenlerde kısa operalar, bilimsel gösteriler ve uzmanların çalışmalarını 24 saniye ile yedi kelimede anlattığı “24/7 lectures” yer aldı. Gelecek yıl tören Antwerp’te, 2028’de ise yeniden Zürih’te düzenlenecek.
Matilda Brindle, Catherine Talbot ve Stuart West, karıncalar, kuşlar, kutup ayıları ve insanlarda öpüşmeyi “yiyecek aktarımı olmadan, dudak veya ağız parçalarının hareketini içeren, tür içi ve yönlendirilmiş ağız-ağız teması” olarak tanımladı. Araştırmacılar, büyük maymunların çoğunda öpüşmenin bir biçiminin görüldüğünü, ancak Doğu gorillerinin bu evrimsel özelliği bir noktada kaybetmiş gibi göründüğünü belirtti. Neandertal atalarının da öpüştüğüne dair sonuca ulaşıldı.
Paul Piff, Daniel Stancato, Stéphane Côté, Rodolfo Mendoza-Denton ve Dacher Keltner, üst sınıftan kişilerin çocuklara ayrılan şekerlerden alma, trafikte araçların ve yayaların önünü kesme ya da zar atışlarındaki sonuçları hakkında yalan söyleme gibi etik dışı davranışlara daha yatkın olduğunu gösteren yedi çalışma nedeniyle ödül aldı.
Sanchari Banerjee ve çalışma arkadaşları, Diploptera punctata türü hamamböceğinin süt proteinlerinin inek sütündekilere kıyasla üç kat fazla enerji içerdiğini ortaya koydu. Bu enerji yoğunluğu, protein kristallerinin besinleri daha sıkı depolamasından kaynaklandı.
João Miguel Alves-Nunes ve ekibi, 75 zehirli Bothrops jararaca yılanıyla yaptıkları deneylerde, yılanların gündüzleri, sıcak havalarda ve başlarına basıldığında ısırma olasılığının arttığını belirledi. Genç, özellikle dişi yılanlarda da bu eğilim daha yüksekti.
Randy Hurd ve arkadaşları, idrarın yüzeye 30 derecelik açıyla ulaşmasını sağlayan Nautilus biçimli tasarımın geri sıçramayı önlediğini bildirdi; diğer tasarımlarda 50 kata kadar daha fazla sıçrama görüldü. Justin Puma ve ekibi ise dişi sivrisinek hortumunu 18-22 mikron çözünürlük sağlayan bir 3B yazıcı ucu olarak kullandı.
Diğer ödüller, bebek kokusunun ebeveynlerce ergen kokusundan daha hoş bulunması, insanların düşmanlarına kötü davranan arkadaşları tercih edebilmesi ve 25’ten fazla ülkede gömülen 1.000 iç çamaşırının toprak sağlığını ölçmede kullanılmasına verildi.
Neden önemli
Ödüller, bilimsel araştırmanın yalnızca büyük ve ciddi görünen sorunlarla sınırlı olmadığını; gündelik davranışlar, hayvanların özellikleri ve alışılmadık tasarımlar üzerinden de ölçülebilir sorular üretebildiğini gösteriyor. Çalışmaların ortak noktası, ilk bakışta tuhaf görünen konuların gözlem, deney ve karşılaştırma yoluyla incelenmesi; bu da kamuoyunun bilimsel merakı hangi alanlarda takip edebileceğine dair geniş bir çerçeve sunuyor. Bulguların bir bölümü evrimsel geçmiş ve türler arası davranışlarla ilgili soruları açık bırakırken, bazıları etik davranışların toplumsal konumla ilişkisini tartışmaya açıyor. Törendeki biçim değişikliği ise ödüllerin yalnızca araştırma sonuçlarıyla değil, bilim iletişiminin nasıl yapılacağıyla da ilgilendiğini ortaya koyuyor.