Yapay zekâ şirketlerinin hesaplama kapasitesini büyütmek için trilyonlarca dolarlık veri merkezi yatırımı planladığı bir dönemde, kamuoyu desteği geriliyor. Anketlere göre Amerikalıların %60’tan fazlası, özellikle kendi bölgelerinde yeni veri merkezlerinin sınırlandırılmasını istiyor. Data Center Watch’a göre 2026’nın ikinci çeyreğinde toplam $68 milyar değerindeki veri merkezi projeleri yerel muhalefet nedeniyle aksadı.
Kâr amacı gütmeyen Data & Society’nin 18 aylık araştırması, 2024 ve 2026 arasında Pennsylvania’da 44 kişiyle yapılan görüşmelere dayanıyor. Çalışma, veri merkezlerinin somut etkilerini ölçmekten çok, insanların projeler etrafındaki tartışmayı nasıl deneyimlediğini inceliyor. Araştırmacılara göre yapay zekânın “kaçınılmaz” olduğu yönündeki sektör söylemi, eyaletin kömür madenciliği, petrol, çelik üretimi ve fracking geçmişinin yarattığı sanayi travmaları nedeniyle kuşkuyla karşılanıyor.
Pennsylvania Valisi Josh Shapiro, Temmuz 2025’te $90 milyarlık veri merkezi ve yapay zekâ altyapısı yatırımını öven bir zirveye katıldı. Bir yıl sonra ise veri merkezi projelerine yeni şartlar getiren ve bunları hızlandırılmış bir düzenleme girişiminden çıkaran bir karar imzaladı.
Sendikalar, istihdam potansiyeli nedeniyle projelere verilen desteğin başlıca kaynağı olarak öne çıkıyor. Ancak araştırmacılar, veri merkezleri faaliyete geçtiğinde büyük istihdam merkezleri olmayacağını belirtiyor. Sektörün tanıtım faaliyetleri arasında, Data Center Coalition’ın “Pennsylvania Connects” gibi internet siteleri kurması ve geçen yıl eyalet yönetiminde en az $19,000 lobi çalışması yürütmesi bulunuyor.
Muhalefet, siyasi kamplarla sınırlı olmayan ve farklı grupları bir araya getiren bir yapıya sahip:
- Gelişmeye karşı çıkan yerel sakinler
- Yapay zekâya ve şirket çıkarlarına karşı olanlar
- Su kullanımı ve enerji kaynaklı emisyonlardan endişe duyan çevre grupları
- Kamu sağlığı konusunda kaygı taşıyanlar
- Elektrik faturalarının ve emlak değerlerinin etkilenmesinden korkanlar
- Geliştiricilerin yerel yetkililerden gizlilik anlaşmaları istemesine tepki gösterenler
Araştırmacılara göre bu farklı kaygıların ortak noktasında güven sorunu bulunuyor; bu nedenle sektörün tüm itirazları giderecek tek bir çözüm sunması zor görünüyor.
Neden önemli
Bu tablo, veri merkezi yatırımlarının yalnızca teknoloji şirketleriyle kamu yönetimleri arasındaki bir planlama konusu olmadığını, yerel toplulukların ekonomik ve çevresel kaygılarıyla şekillendiğini gösteriyor. Pennsylvania’daki geçmiş sanayi deneyimleri, yapay zekâ altyapısına ilişkin büyüme ve istihdam vaatlerinin neden otomatik biçimde kabul görmediğini açıklıyor. Projelere yönelik itirazların farklı siyasi ve toplumsal grupları bir araya getirmesi, karar vericiler açısından tek bir muhatapla yürütülecek müzakereyi zorlaştırıyor. Vali düzeyindeki yaklaşım değişikliği, yatırım hedefleri ile yerel düzenleme talepleri arasında gerilim bulunduğunu ortaya koyuyor. Açık kalan temel soru, istihdam, enerji, su kullanımı, faturalar ve şeffaflık konularındaki kaygıların hangi somut güvencelerle giderilebileceği.
Terim: veri merkezi
Veri merkezi, sunucuların soğutma ve kesintisiz elektrikle birlikte barındırıldığı tesistir; yapay zekâ yatırımlarının elektrik ve su tüketimi tartışması bu tesisler üzerinden yürür.