Bilim insanları, karanlık maddeye ait olabilecek ilk sinyali yakaladıklarını açıkladı; ancak kesin tespit için kanıt yetersiz. Standart kozmolojik modele göre yıldızlar, gezegenler ve insanlar gibi baryonik madde evrenin yüzde 15’ini, ışıkla etkileşmediği için görünmeyen karanlık madde ise yüzde 85’ini oluşturuyor. Yaklaşık 100 yıldır aranan karanlık maddenin varlığı, galaksiler üzerindeki kütleçekimsel etkileriyle destekleniyor.
LUX-ZEPLIN (LZ) deneyi, ABD’nin Güney Dakota eyaletindeki Sanford Yeraltı Araştırma Tesisi’nin yaklaşık 1500 metre altında, 10 ton ultra saf sıvı ksenon içeren tankta yürütülüyor. Araştırmacılar, kozmik ışınlardan korunmuş bu düzende nadir etkileşimleri ışık parlamalarıyla arıyor.
Bristol Üniversitesi’nden Sam Eriksen liderliğindeki ekip, 1 Eylül’de Japonya’daki 2026 TeV Parçacık Astrofiziği Konferansı’nda, varlığı kanıtlanmamış ve görülebilir maddeden ağır WIMP’lerin oluşturmuş olabileceği zayıf UV ışığı sinyali bildirdi. Sinyal bilinen arka planlara benzemese de yalnızca tek olay gözlendi; arka plan kaynaklı olma ihtimali yaklaşık 200’de bir. Physical Review Letters’a sunulan çalışmada Alvine Kamaha temkinli olunması gerektiğini belirtti. Benzer olaylar izlenecek; LZ’nin 2028’e kadar verilerinde en fazla birkaç sinyal bekleniyor.
Neden önemli
Bu sonuç, karanlık maddenin yalnızca galaksiler üzerindeki kütleçekimsel etkileriyle değil, parçacık etkileşimleri üzerinden de araştırılabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Bu nedenle gelişme, evrenin büyük bölümünü oluşturan görünmeyen bileşenin ne olduğuna ilişkin çalışmaları ve özellikle WIMP varsayımını inceleyen araştırmacıları ilgilendiriyor. Bununla birlikte eldeki veri, gözlenen olayın gerçekten karanlık maddeden kaynaklandığını söylemeye yetmiyor; arka plan kaynaklı olma ihtimali tamamen ortadan kaldırılmış değil. Açık soru, benzer sinyallerin tekrarlanıp tekrarlanmayacağı ve aynı fiziksel açıklamayla uyum gösterip göstermeyeceği. LZ’nin 2028’e kadar toplayacağı veriler, tekil gözlemin kanıt düzeyine ulaşıp ulaşmadığının değerlendirilmesinde önem taşıyacak.