Elektriğin şebekelerde ısı, hırsızlık ve ödeme yapmayan kullanıcılar nedeniyle kaybolması, birçok ülkede ciddi bir sorun oluşturuyor. Dünya Bankası’na göre 2023’te bu verileri izleyen ülkelerin yarısından fazlası elektriğinin en az yüzde 10’unu kaybetti; 24 ülkede kayıp yüzde 20’yi aştı, iki ülkede ise üretilen elektriğin yarısından fazlası kayboldu. Kayıpların azaltılması, artan talebin yeni santraller kurmadan karşılanmasına ve sera gazı salımının düşürülmesine katkı sağlayabilir. Ancak bunun için altyapı yatırımları, düzenlemeler, kamu kurumları arasında koordinasyon ve elektrik hırsızlığıyla mücadele gerekiyor. Savaş, doğal afetler ve zayıf yönetim koşulları sorunu ağırlaştırıyor.
Delhi, 25 yılda elektrik kayıplarını yaklaşık yüzde 50’den yüzde 5’e indirerek örnek oldu. Jamia Millia Islamia’da görev yapan elektrik mühendisi Mini Shaji Thomas, bu dönüşümü “The Epic Comeback of Delhi’s Power Grid” adlı çalışmasında ele aldı. Georgia’da kayıplar 2002’deki yüzde 16’nın üzerindeki seviyeden 2023’te yaklaşık yüzde 8’e, Singapur’da yüzde 6,6’dan yüzde 0,2’ye geriledi. Jamaica’da kayıplar yıllardır yüzde 21-28 aralığında kaldı. Argentina’da ise 2015-2023 arasında yaklaşık yüzde 12’den neredeyse yüzde 24’e çıktı; yetersiz yatırım ve akıllı sayaçlardaki gecikme başlıca nedenler arasında yer aldı.
Neden önemli
Elektrik kayıpları, yalnızca dağıtım şirketlerinin verimlilik sorunu değil, mevcut üretimin ne kadarının tüketiciye ulaşabildiğini belirleyen bir altyapı ve yönetim meselesi olarak öne çıkıyor. Bu nedenle artan talebi karşılamak isteyen ülkeler açısından yeni santral yatırımlarının yanı sıra şebekenin işletilmesi, sayaçlandırma, denetim ve tahsilat kapasitesi de belirleyici hale geliyor. Delhi, Gürcistan ve Singapur’daki gerilemeler, kayıpların değişmez bir yapısal sonuç olmadığını gösterirken Jamaika ve Arjantin örnekleri, aynı sorunun yatırım eksikliği ve uygulamadaki gecikmelerle kalıcılaşabildiğine işaret ediyor. Ancak hangi önlemin hangi koşullarda etkili olduğu, özellikle savaş, afet ve zayıf yönetim ortamlarında, ülkelerin kurumsal kapasitesi ve düzenlemeleriyle birlikte değerlendirilmesi gereken açık soru olarak kalıyor.
Arka plan
Delhi, FikirPilot arşivinde yeni bir ad değil: son 90 günde bu adın geçtiği bir haber yayımladık; o yazı 13 Eylül 2026 tarihli.