Arkeologlar, İtalya’nın Tivoli kentindeki İmparator Hadrianus’un Villası’nda, amfitiyatronun yakınında ilk gömüldüğü yerde bulunan oymalı mermer bir levha keşfetti. Levhada, Antik Roma’nın gece şimşekleri tanrısı Summano’ya işaret eden ve yıldırımın gece düştüğünü belirten “FVLGVR SVBMANIVM” yazısı yer alıyor.
Araştırmacılar, levhanın gömülmesini yıldırım çarpan alanların ritüellerle kutsallaştırılması ve yıldırımın ilahi müdahalesiyle ilişkilendiriyor. Roma döneminde bu yerler dini kabul ediliyor, yıldırım çarpan nesneler toplanıp yer altına gömülüyordu. Gündüz şimşekleri Jüpiter’e, gece yıldırımları ise Summano’ya atfediliyordu.
Kazı direktörü Fabio Giorgio Cavallero, yazıtın özgün konumunda korunmasını olağanüstü bulgu olarak niteledi; keşfin Villa Adriana’daki mekanların yeniden düzenlenmesini ve anıtsal alanın dönüşümünü aydınlatabileceğini söyledi. Alberto Samonà ise bulgunun Roma dindarlığının mahrem ritüellerine ışık tuttuğunu belirtti. İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli, keşfi Roma ritüellerinin nadir bir kanıtı olarak değerlendirdi.
Neden önemli
Buluntu, Roma dininin yalnızca kamusal törenlerden ibaret olmadığını, yıldırım gibi doğa olaylarının belirli mekânları ritüel yoluyla kutsallaştırabildiğini göstermesi açısından önem taşıyor. Gece ve gündüz yıldırımlarının farklı tanrılarla ilişkilendirilmesi, dönemin dini anlayışındaki ayrımları ve bu inançların maddi izlerini inceleyen araştırmacılar için özgün bir kanıt sunuyor. Levhanın bulunduğu yerde korunmuş olması, yazıtın tek başına değil, Villa Adriana’nın kullanım biçimi ve mekânsal düzeniyle birlikte değerlendirilmesine imkân veriyor. Bu nedenle keşif, anıtsal alanın zaman içinde nasıl yeniden düzenlendiği ve ritüel uygulamaların villadaki hangi mekânlarla bağlantılı olduğu sorularını yeniden gündeme getiriyor.