Bilim insanları, kuantum dolanıklığının ağır, son derece kısa ömürlü parçacıklar arasında oluşabildiğine dair güçlü kanıt buldu. Aynı kaynaktan gelen parçacıkların mesafeden bağımsız bağlı kalması anlamına gelen ve Einstein’ın “uzak mesafede ürkütücü etkileşim” dediği dolanıklık, güvenli iletişim ağları ve kuantum bilgisayarların temelindedir. CERN’deki ATLAS deneyinde protonlar ışık hızının yüzde 99,99’u hızında çarpıştırılarak 13 trilyon elektron volt enerji ve Higgs bozonu üretildi. 2012’de keşfedilen Higgs, parçacıklara kütle veren alanı kanıtladı. Higgs’in bozunmasıyla oluşan iki Z bozonunda ilk güçlü dolanıklık kanıtı saptandı. Bir saniyeden çok daha kısa sürede bozunan Z bozonlarının bıraktığı elektron ve müonların yönleri ATLAS dedektörüyle ölçüldü.
Neden önemli
Bulgu, dolanıklık araştırmalarının kapsamını ağır ve son derece kısa ömürlü parçacıklara genişletiyor. Higgs bozunması, parçacıklara kütle veren alanla bağlantılı süreçler ile kuantum dolanıklığının aynı deneysel çerçevede incelenmesine imkân sağlıyor. Z bozonları çok kısa sürede bozunduğu için değerlendirme, bu parçacıkların kendilerinden çok geride bıraktıkları elektron ve müonların yönlerinin ölçülmesine dayanıyor; bu da ATLAS dedektörünün rolünü belirleyici kılıyor. Sonuç, güvenli iletişim ağları ve kuantum bilgisayarların temelindeki olgunun yüksek enerjili parçacık çarpışmalarında da araştırılabildiğini ortaya koyarken, mevcut verinin güçlü kanıt düzeyinde olması kesin bir doğrulama ile güçlü deneysel işaret arasındaki ayrımı koruyor.