2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü, “ışıkla kontrol edilen iyon kanalları ve optogenetik” alanındaki keşifleri nedeniyle Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel’e verildi. Üç bilim insanı, 1,2 milyon dolarlık para ödülünü paylaşacak.
Optogenetik, yaşayan bir canlının beynindeki tek tek sinir hücrelerinin aktivitesini ışıkla açıp kapatmayı sağlıyor. Teknik, günümüzde beynin işleyişini araştıran yüzlerce laboratuvarda kullanılıyor.
Neden önemli
Bu çalışma, beynin işleyişini inceleyen araştırmacılara sinir hücrelerini tek tek ve ışık aracılığıyla kontrol edebilecekleri bir yöntem sağlıyor. Böylece sinir hücrelerinin etkinliği ile beynin işleyişi arasındaki ilişki, hücre düzeyinde araştırılabiliyor. Tekniğin günümüzde yüzlerce laboratuvarda kullanılması, etkisinin ödülü alan bilim insanlarının çalışmalarıyla sınırlı kalmadığını ve farklı araştırma ekiplerinin başvurduğu bir yönteme dönüştüğünü gösteriyor. Ancak verilen bilgiler, optogenetikle yürütülen araştırmaların hangi somut sonuçlara ulaştığını açıklamıyor. Bu nedenle açık kalan soru, tek tek sinir hücrelerini ışıkla kontrol etme imkânının beyin araştırmalarında hangi yeni bulguları ortaya çıkaracağı.