Greenpeace Türkiye, İstanbul’un Sultanbeyli, Sancaktepe, Ataşehir ve Kadıköy ilçelerinde 5 zincir marketten aldığı 20 domates örneğini uluslararası akredite laboratuvarda analiz etti. Ürünlerin 3’ünde, yani yüzde 15’inde mevzuata aykırılık bulundu; 2’sinde domateste kullanımı ruhsatsız etken maddeler, birinde 31 Aralık 2010 itibarıyla tamamen yasaklanan Chlorfenapyr tespit edildi. Hal Kayıt Sistemi’ne göre bu ürünler “iyi tarım” logoluydu. Örneklerin 7’sinde, yüzde 35’inde, 3’ten fazla; 14’ünde, yüzde 70’inde, en az bir PFAS’li pestisit saptandı. Yalnızca birinde, yüzde 5’inde pestisit izi görülmedi.
Kuruluş, sonuçları ve market politikalarını “Market Karnesi”nde değerlendirdi; taahhütlere 75, laboratuvar sonuçlarına 25 puan ayırdı. Greenpeace tam şeffaflık, kokteyl etkisine sıfır tolerans, daha düşük limitler ve bağımsız denetim istedi. Bir üründe en fazla 3 pestisite izin verilmesini, marketlerin limitlerini devlet sınırlarının yüzde 20 altında belirlemesini ve çiftçilere destek sağlanmasını önerdi. Berkan Özyer, 50 bini aşkın imza sonrası Bakanlığın 2021-2023’te 55 üründe 246 bin 946 numunenin 6 bin 369’unda uygunsuzluk açıkladığını, ancak ayrıntı paylaşmadığını belirtti.
Neden önemli
Bu bulgular, tüketici açısından yalnızca tek tek ürünlerin güvenliğini değil, marketlerde kullanılan sürdürülebilirlik ve üretim etiketlerinin hangi denetim mekanizmalarıyla desteklendiğini gündeme getiriyor. İyi tarım logosu taşıyan ürünlerde de mevzuata aykırı etken maddelerin saptanması, etiket ile gerçek denetim sonucu arasındaki ilişkinin daha açık anlatılmasını gerektiriyor. Greenpeace’in önerileri hayata geçerse, marketlerin kamuya açıklayacağı ölçütler ve üreticilere sağlayacağı destek, pestisit kullanımının yönetilmesinde belirleyici hale gelebilir; ancak bunun uygulanıp uygulanmayacağı haberde açık değil. Bakanlığın açıkladığı uygunsuzluk verilerinde ayrıntı paylaşılmaması da tüketicinin hangi ürün, madde ve denetim sonucuyla karşı karşıya olduğunu izleme imkanını sınırlıyor. Bu nedenle tartışmanın odağında hem market politikalarının bağımsız biçimde sınanması hem de resmi bilgilerin erişilebilirliği bulunuyor.
Arka plan
Türkiye, FikirPilot arşivinde yeni bir ad değil: son 90 günde bu adın geçtiği 25 haber yayımladık; en yenisi 1 Eylül 2026 tarihli.