Amerikalı düşünür Francis Fukuyama, Irak’ın ABD tarafından işgalinden 23 yıl sonra, Saddam Hüseyin’in devrilmesini destekleyen eski tutumunu yeniden değerlendirdi. 1990’ların sonunda neo-muhafazakârlara yakın duran ve Irak’ta rejim değişikliği çağrısı yapan mektupları imzalayan Fukuyama, Irak deneyiminin bu çevreden kopmasına yol açtığını söyledi.
New York Times’a konuşan Fukuyama, II. Dünya Savaşı sonrası Almanya ve Japonya örneklerine değinerek itirazının diktatörü güç kullanarak devirmeye değil, Amerika Birleşik Devletleri’nin farklı toplumlarda kalıcı dönüşüm yaratma kapasitesine yönelik olduğunu belirtti. George W. Bush yönetiminin Saddam’ı devireceğini, ancak istikrarlı bir devlet kuramayacağını öngördüğünü; sonucun “beklediğimden daha kötü” olduğunu ifade etti.
Fukuyama’ya göre yetersiz hazırlık, İran’ın yararlandığı bir boşluk doğurdu; Tahran’a bağlı silahlı fraksiyonlar Irak’ın güç ve güvenlik denklemine katıldı. Bu eleştiriyi İran ile mevcut savaşa da bağladı. 11 Eylül 2001 saldırılarının, çatışmalarda ekonomik çıkarların yanında tanınma, aşağılanma, fedakârlık ile dini ve siyasi güdülerin etkisini gösterdiğini savundu.
Neden önemli
Fukuyama’nın özeleştirisi, neo-muhafazakâr çevrelerle kopuşunun Saddam’ın devrilmesinden çok işgal sonrasında istikrarlı bir devlet kurulamamasına dayandığını netleştiriyor. Bu ayrım, dış müdahale tartışmalarında askeri başarı ile farklı bir toplumda kalıcı siyasal dönüşüm yaratma kapasitesinin aynı mesele olmadığını ortaya koyuyor. Irak’ta oluşan boşluğun İran’a bağlı silahlı fraksiyonlara alan açtığı değerlendirmesi, 23 yıl önceki hazırlık ve devlet kurma hatalarının bugünkü güç ve güvenlik dengeleriyle bağını kuruyor. Bu nedenle açıklamalar, hem Irak işgalinin savunucularını hem de İran ile mevcut savaşı değerlendirenleri müdahale sonrası planlama açısından ilgilendiriyor. Açık kalan soru, ABD’nin Almanya ve Japonya deneyimlerini farklı toplumlara ne ölçüde taşıyabileceği ve rejim değişikliğinden sonra istikrarı hangi koşullarda sağlayabileceği.
Terim: yama
Yama, bir yazılımdaki hatayı ya da güvenlik açığını kapatan güncellemedir.