NASA’nın Aqua uydusundaki MODIS (Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer) sensörü, 1 Eylül 2026’da Borneo Adası’nda çok sayıda yangından yükselen yoğun gri dumanları görüntüledi. Haritadaki kırmızı noktalar, sensör ve algoritma tarafından yangına işaret eden termal anomalilerin belirlendiği pikselleri gösteriyor; tek bir yangın birden fazla tespit oluşturabiliyor. Yangınların çoğu adanın güneyinde görülüyor.
Kurumuş sulak alan topraklarında ilerleyen tropikal turbalık yangınları düşük sıcaklıklarda, çoğu zaman yer altında ve geniş turba yatakları boyunca yanıyor. Bu nedenle yavaş ilerliyor, söndürülmeleri zorlaşıyor ve yoğun kirlilik üretiyor. Bir tahmine göre turba yangınları, diğer tropikal orman yangınlarına kıyasla üç kat fazla ince partikül madde, beş kat fazla kükürt dioksit, üç kat fazla organik karbon ile iki kat fazla metan ve karbon monoksit açığa çıkarıyor.
Dünya tropikal turbalıklarının yaklaşık yüzde 36’sına ev sahipliği yapan Endonezya’da bu yangınlar tekrarlayan bir sorun. Kuraklık dönemlerinde yangınlar haftalarca süren duman örtülerine yol açabiliyor. NOAA’ya göre Ağustos’ta mevcut ve güçlenen El Niño, Hindistan Okyanusu Dipolü’nün pozitif evresiyle birlikte yağışları azaltıyor.
Columbia Üniversitesi araştırmacısı Robert Field, yangın faaliyetinin 2015’e benzer biçimde hızla arttığını söyledi. 2015’te yangınlar 1.75 milyar ton sera gazı eşdeğeri salmıştı; 2026 yangınları 2 Eylül itibarıyla bunun yaklaşık yüzde 10’una ulaştı.
Neden önemli
Bu gelişme, yangınların yalnızca yüzeyde görülen alevlerden ibaret olmadığını; yer altında ilerleyen turba yanmasının söndürme çalışmalarını zorlaştırdığını ve yoğun kirletici salımına yol açtığını gösteriyor. Bu özellik, dumanın neden uzun süreli ve geniş alanlı olabildiğini açıklarken hava kalitesi üzerindeki baskıyı da artırıyor. Yağışların azalmasıyla ilişkilendirilen iklim koşulları, yangınların kurak dönemlerde tekrarlanmasını ve haftalar süren duman örtülerini anlamak için kritik bir çerçeve sunuyor. 2015’le yapılan karşılaştırma ise konunun yalnızca yerel bir yangın olayı olmadığını, sera gazı salımları açısından da izlenmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Uydu verileri bu nedenle yangın noktalarını belirlemenin ötesinde, kuraklık, kirlilik ve emisyonları birlikte değerlendirmeyi sağlıyor.