Bir günü çoğu kişi 24 saatlik sabit bir süre kabul etse de Dünya’nın dönüş hızı değişebiliyor; bu farklar milisaniyelerle ölçülüyor. Gün uzunluğundaki değişimler, çekirdekteki hareketlerle ilişkili. Bilim insanları yaklaşık 30 yıldır sıvı dış çekirdeğin hızlanıp yavaşlayabildiğini, bunu manyetik alandaki değişimlerin gösterdiğini biliyor. Çekirdek hızlandığında manto yavaşlıyor, yavaşladığında hızlanıyor; bu alışveriş toplam açısal momentumun korunmasıyla açıklanıyor. Nature’da yayımlanan araştırmada Alberta Üniversitesi’nden Huifeng Zhang ve Prof. Mathieu Dumberry, iç çekirdeğin dönüşündeki değişimlerin “kütleçekimsel tork” oluşturduğunu belirledi. Bu etkileşim mantonun hızını etkiliyor. Çekirdek-manto sınırı torku ise sürtünme ve elektromanyetik dirençle değişimi sınırlıyor. Bulgular, iç çekirdeğin yaklaşık 10 yıllık dönemlerde biçim değiştirebildiğini gösteriyor.
Neden önemli
Çalışmanın önemi, gündelik yaşamda sabit kabul edilen zaman ölçüsünün, gezegenin derinliklerindeki fiziksel süreçlerden etkilenebildiğini göstermesinde yatıyor. Milisaniyelik farklar doğrudan hissedilmese de Dünya’nın dönüşü ile iç yapısını birlikte inceleyen bilimsel modeller için ölçülebilir bir bağlantı sunuyor. İç çekirdeğin biçim değişimi ile çekirdek-manto sınırındaki mekanizmaların aynı çerçevede ele alınması, yüzeyde gözlenen dönüş farklılıklarının kaynağını anlamaya yardımcı oluyor. Bulgular, manyetik alandaki değişimler ile gün uzunluğu arasındaki ilişkinin yalnızca yüzey koşullarıyla açıklanamayacağını ortaya koyarken, bu etkileşimlerin farklı dönemlerdeki etkisinin ne ölçüde ayrıştırılabileceği sorusunu açık bırakıyor.
Arka plan
Dünya, FikirPilot arşivinde yeni bir ad değil: son 90 günde bu adın geçtiği 10 haber yayımladık; en yenisi 29 Eylül 2026 tarihli.