Reuters analizine göre ABD, İran’la ticaret yapan ülkeleri dolar merkezli finans sisteminden dışlamak için Irak’ta kullandığı baskı mekanizmasına benzer adımlar atabilir. Bu politika Türkiye, Çin, Birleşik Arap Emirlikleri, Hindistan, Pakistan ve Umman’ı hedef haline getirebilir. Ancak Beyaz Saray henüz ülke adı açıklamadı veya somut adım atmadı.
ABD, 2003’ten bu yana Irak’ın petrol gelirleri üzerinde etkili bir kontrol mekanizmasına sahip. Irak’ın 100 milyar doları aşkın rezervi ABD’de tutulurken, Washington nisanda ülkeye gönderilecek 500 milyon dolarlık nakit sevkıyatını durdurdu. Buna rağmen Irak ile İran arasındaki ticaret hacmi 2025’te 10 milyar doları aştı.
Irak, elektrik üretiminde kullanılan İran doğalgazı için yılda 4 ila 5 milyar dolar ödüyor. Iraklı yetkililer, yeni ABD önlemlerinin bu ödemeleri tehlikeye atabileceğini belirtiyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise yaptırımlara uymayan ülkelerin İran gibi izole edileceğini söyledi.
Neden önemli
Böyle bir yaklaşım, İran’la ticareti yalnızca ikili ilişkilerin konusu olmaktan çıkarıp dolar merkezli finans sistemine erişim sorununa dönüştürür. Türkiye dahil adı geçen ülkeler açısından mesele, İran’la ticaretin sürdürülmesi ile ABD’nin finansal baskısına maruz kalma riski arasındaki dengenin nasıl kurulacağıdır. Irak’ın rezervlerinin ABD’de tutulması ve elektrik üretiminde İran doğalgazına bağımlı olması, bu baskının kamu maliyesi ile enerji arzını aynı anda etkileyebileceğini gösteriyor. Buna karşın yüksek ticaret hacminin mevcut denetimlere rağmen sürmesi, yaptırım araçlarının ticari bağları tümüyle koparmadığını ortaya koyuyor. Beyaz Saray’ın henüz ülke adı veya somut önlem açıklamaması ise uygulamanın kapsamını, zamanlamasını ve hedef ülkelerin nasıl seçileceğini açık bırakıyor.