Batılı yetkililer ve araştırmacılara göre, ABD yaptırımlarına rağmen her yıl milyarlarca dolarlık İran fonu, muhabir bankacılık ilişkileri bulunan yabancı bankalar aracılığıyla Amerikan bankalarındaki geçici hesaplardan geçiyor. ABD Hazine Bakanlığı, 2024’te bu hacmin 9 milyar dolara yaklaştığını açıkladı. Bir asırdan uzun süredir kullanılan muhabir bankacılık sistemi, uluslararası dolar işlemlerini mümkün kılarken paravan şirketler ve aracılarla ödemelerin gizlenmesine de imkân veriyor.
Hazine, 28 Ağustos’ta Banque Misr’in Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki kolunun, İran’ın gölge bankacılık ağlarıyla bağlantılı olabilecek şirketler için ABD’deki muhabir hesaplar üzerinden 1,8 milyar dolara kadar para aktardığını belirtti. Washington, bu kolu Ekonomik Dışlama Operasyonu kapsamında hedef aldı; kuruluşun ABD’de üç bankayla ilişkisi bulunuyor.
ABD, aracılık eden yabancı kuruluşları ikincil yaptırımlarla tehdit ederken, Hazine paravan şirketler konusunda uyarıyor. Uzmanlar, kapsamlı kısıtlamaların ülkeleri Çin yuanına yönelterek doların konumunu zayıflatabileceğini belirtiyor. Elaine Dezenski, akışları izlemenin zor ama imkânsız olmadığını söyledi. Gene Lange, aracılara karşı daha hızlı ve agresif hareket ettiklerini belirtti. Alex Zerden ve Jason Prince, aşırı baskının dolara alternatif arayışını ve zincirleme etkileri artırabileceğini uyardı.
Neden önemli
Bu tablo, yaptırımların yalnızca İran’la işlem yapan kurumları değil, dolar transferlerinde aracılık eden yabancı bankaları ve onların Amerikan bankalarıyla ilişkilerini de doğrudan etkilediğini gösteriyor. Muhabir bankacılık sistemi, küresel ödemelerin sürmesini sağlarken aynı zamanda paravan şirketler ve aracılar üzerinden denetim boşlukları yaratabiliyor; bu nedenle yaptırım uygulamasının kapsamı, finansal akışların izlenebilirliği kadar önem taşıyor. Washington’ın daha sert adımları, aracılık eden kuruluşlar için hukuki ve ticari riskleri artırırken, uzmanların uyarıları yaptırım baskısının dolar dışı ödeme kanallarına yönelimi hızlandırabileceğine işaret ediyor. Açık soru, ABD’nin İran bağlantılı akışları sınırlarken doların uluslararası kullanımını zayıflatabilecek zincirleme etkileri nasıl önleyeceği.
Arka plan
ABD, FikirPilot arşivinde yeni bir ad değil: son 90 günde bu adın geçtiği 17 haber yayımladık; en yenisi 5 Eylül 2026 tarihli.