Bangsamoro Özerk Bölgesi’nin (BARMM) 14 Eylül’deki tarihî ilk parlamento seçimlerinin üzerinden 5 gün geçti. Onlarca yıllık çatışmaların ardından yapılan seçimler, bölgenin kendi parlamentosunu oluşturması açısından yeni bir dönem başlattı. Ancak Cotabato City’de askerî personel, araçlar ve helikopterlerin varlığı, barış ve güvenlik sorunlarının sürdüğünü gösterdi. Seçim öncesinde yaklaşık 21 bin asker ve polis görevlendirildi; AFP, Sabrah hafif tankları, ATMOS 155 mm topçu sistemleri, zırhlı personel taşıyıcıları, Black Hawk ve T129 ATAK helikopterleri kullandı. Lanao del Sur ve çevresine ek birlikler konuşlandırıldı.
Geniş güvenlik önlemleri savaş hafızalarını canlandırırken, aktivistler ve sivil toplum kuruluşları korku uyarısı yaptı. Cotabato City’de 13 Eylül’deki saldırıda 3 kişi öldü, 15 kişi yaralandı; 14 Eylül’deki olayda 1 kişi öldü, 3 kişi yaralandı. COMELEC, BARMM genelinde 4 ölüm ve 18 yaralanma bildirdi. ANFREL–NDI ise Cotabato City’de en az 5 ölüm ve 20’den fazla yaralanma açıkladı. Güvenlik operasyonları 16 Eylül’de büyük ölçüde tamamlandı.
Neden önemli
Seçimlerin özerk yönetim açısından açtığı yeni alan, bölgedeki sivil siyasi sürecin güvenlik aygıtından ne ölçüde ayrışabileceği sorusunu öne çıkarıyor. Yoğun askerî görünürlük ile seçim günü çevresindeki şiddet, sandık güvenliğinin sağlanmasının tek başına gündelik güvenlik algısını gidermediğine işaret ediyor. Ölü ve yaralı sayılarındaki kurumlar arası fark, olayların kapsamı ve kayıt yöntemleri konusunda daha açık bir değerlendirme ihtiyacını ortaya koyuyor. Aktivistler ile sivil toplumun korku uyarıları da yeni parlamentonun yalnız temsil meselesiyle değil, çatışma hafızası ve kamu güvenliğiyle bağlantılı beklentilerle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.