Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Uluslararası Adalet Zirvesi’nde yaptığı konuşmada adaletin devletin üzerine inşa edildiği temel olduğunu; vicdan, hakkaniyet ve eşitliğin terk edildiği yerde adaletten söz edilemeyeceğini belirtti.
Erdoğan, uluslararası sistemin güven ve itibar erozyonuna uğradığını, mevcut düzenin hakkaniyetli ve sürdürülebilir olmadığını söyledi. Uluslararası anlaşmaların ve mahkeme kararlarının uygulanmadığını ifade eden Erdoğan; Hürmüz’deki tıkanıklığın çözülemediğini, Rusya-Ukrayna savaşının 4,5 yıldır sürdüğünü, Yemen ve Sudan’daki gelişmeleri hatırlattı.
Gazze’ye değinen Erdoğan, 75 binden fazla Gazzelinin öldürüldüğünü, okul ve hastanelerin bombalandığını, geçen yıl tesis edilen ateşkesin İsrail tarafından delindiğini, Kudüs’teki kutsal mekanların saldırıya uğradığını söyledi. İsrail’in bölgenin huzur ve barışını kendisine tehdit olarak gördüğünü belirtti.
“Dünya 5’ten Büyüktür” vurgusunu yineleyen Erdoğan, mazlum ve mağdurların hakkını savunmayı sürdüreceklerini kaydetti. Katılımcılardan sınır aşan suçlarla mücadelede işbirliği isteyen Erdoğan, hukuk dışına çıkanların nereye saklanırsa saklansın güvende olmaması gerektiğini dile getirdi.
Neden önemli
Konuşma, Gazze’deki ateşkesin durumu ve uluslararası mahkeme kararlarının uygulanmadığı iddialarını adalet temalı bir uluslararası platforma taşıyarak bu tartışmaları diplomatik gündemde tutma işlevi görüyor. Hürmüz, Rusya-Ukrayna, Yemen ve Sudan’ın aynı çerçevede anılması, eleştirinin tek bir krize değil küresel sistemin işleyişine yöneltildiğini gösteriyor. Katılımcılardan sınır aşan suçlarla mücadelede işbirliği istenmesi, konuşmanın soyut bir değerlendirmenin ötesinde muhatap ülkelere somut bir talep ilettiğine işaret ediyor. Dünya 5’ten Büyüktür vurgusunun yinelenmesi ise mevcut güvenlik mimarisine yönelik uzun süredir dile getirilen itirazın sürdüğünü ortaya koyuyor. Buna karşılık metinde bu taleplerin nasıl hayata geçirileceğine dair bir mekanizma ya da takvim yer almıyor; konuşmanın katılımcı ülkeler nezdinde nasıl karşılık bulacağı açık kalan temel soru.