Diyarbakırlı akademisyen Dr. İlyas Akman, Zazaca (Kırmancki) alanında profesörlük unvanı alarak Türkiye’nin ve dünyanın ilk Zaza dili profesörü oldu. Mardin Artuklu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Kürt Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi olan Akman, 2020’de de Türkiye’nin ilk Zaza Dili ve Edebiyatı doçenti unvanını almıştı.
Zaza Dili ve Edebiyatı’nın belgelenmesi ve bilimsel standartlara kavuşturulmasında kritik rol üstlenen Akman’ın, bu unvanıyla Doğu Dilleri ve Edebiyatları araştırmalarında yeni bir çığır açtığı belirtiliyor.
Columbia Üniversitesi ve University of Massachusetts Amherst’te bir yıl konuk öğretim üyesi olarak görev yapan Akman, Hamburg Üniversitesi başta olmak üzere Avrupa’daki çeşitli üniversitelerde dersler verdi. “Modern Zaza Hikayeciliği”, “Zaza Romancılığı” ve “Sözden Yazıya Zazaca” gibi çok sayıda esere ve Zazaca makaleye imza atan Akman, yeni unvanıyla Zaza Dili ve Edebiyatı’nın uluslararası alandaki temsilini artırmayı hedefliyor.
Neden önemli
Bir dilin profesörlük düzeyinde temsil edilmeye başlaması, o dilin üniversitede yardımcı konu olmaktan çıkıp kendi başına uzmanlık alanı sayıldığının işaretidir. Zazaca için bu eşik, dilin belgelenmesi ve bilimsel ölçütlere kavuşturulması çabasının bireysel emekten kurumsal statüye taşındığını gösteriyor. Gelişme en doğrudan Kürt dili ve edebiyatı bölümlerindeki öğrencileri ve bu alana girmek isteyen araştırmacıları ilgilendiriyor; onlar için doçentlikten profesörlüğe uzanan bir kariyer yolunun mümkün olduğu somutlaşmış oldu. Amerika ve Avrupa üniversitelerinde ders vermiş bir ismin unvanı taşıması, Zazaca çalışmalarının yurt dışı akademiyle bağını güçlendirebilecek bir birikime işaret ediyor. Buna karşılık, tek bir profesörlüğün bağımsız bir anabilim dalına, yeni kadrolara ve öğrenci kontenjanına dönüşüp dönüşmeyeceği sorusu şimdilik açık.
Arka plan
Türkiye, FikirPilot arşivinde yeni bir ad değil: son 90 günde bu adın geçtiği 93 haber yayımladık; en yenisi 7 Ekim 2026 tarihli.