Uluslararası sistemde orta güçler, büyük güç rekabetinin daralttığı alanı genişletmek için yeni diplomatik platformlar arıyor. 21 Eylül’de New York’ta ilan edilen Partners for Multilateralism (P4M), bu arayışın son örneği. Kurucu eş sponsorlar:
- Avrupa Birliği
- Avustralya
- Barbados
- Brezilya
- Hindistan
- Kanada
- Kenya
Girişimin arkasındaki ortak makaleyi AB Konseyi Başkanı António Costa, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva, Kenya Devlet Başkanı William Ruto ve Kanada Başbakanı Mark Carney yazdı. P4M, çok taraflılığı zorunluluk olarak görerek küresel siyasetin Vaşington-Pekin rekabetine indirgenmemesini ve orta güçlerin uluslararası kurumlarda etkisinin artmasını hedefliyor.
Bildiriyi imzalayan 15 ülke arasında Türkiye de var; ancak Ankara kurucu eş sponsor değil. P4M’nin antlaşması, sekretaryası ve yaptırım kapasitesi bulunmuyor; girişim esnek bir siyasi ağ niteliğinde.
Kurucu listesinde Ortadoğu ve Batı Asya’dan ülke bulunmuyor. NATO ve G20 üyesi, MIKTA parçası olan Türkiye, bu temsil boşluğunu değerlendirebilecek aday olarak öne çıkıyor.
Türkiye’nin dışarıda kalması BM reformu görüş ayrılığıyla açıklanamıyor. Ankara ve Kanada UfC üyesi; Kanada buna rağmen Hindistan ve Brezilya ile kurucu masada yer aldı. Bildiri, Güvenlik Konseyi genişlemesi ve veto tartışmalarına girmeyip yalnızca UN80 sürecine değiniyor.
Neden önemli
P4M’nin esnek bir siyasi ağ olarak tasarlanması, girişimin bağlayıcı kararlar almaktan çok ülkelerin ortak tutum geliştirebileceği bir diplomatik zemin sunduğunu gösteriyor. Bu yapı, kurucu eş sponsorlarla bildiriyi imzalayan ülkeler arasındaki farkı önemli hale getiriyor; Türkiye’nin katılımı desteklediği, ancak oluşumun kuruluş aşamasında yer almadığı anlaşılıyor. Ortadoğu ve Batı Asya’dan herhangi bir ülkenin kurucu listede bulunmaması, girişimin bölgesel temsil kapasitesine ilişkin bir boşluk yaratıyor. Türkiye açısından açık soru, NATO, G20 ve MIKTA’daki konumunu kullanarak bu boşlukta daha görünür bir rol üstlenip üstlenemeyeceği ve bunu P4M’nin bağlayıcı olmayan yapısı içinde nasıl gerçekleştireceği.
Arka plan
Türkiye, FikirPilot arşivinde yeni bir ad değil: son 90 günde bu adın geçtiği 66 haber yayımladık; en yenisi 25 Eylül 2026 tarihli.