Amanda Silberling sözleri
TechCrunch yazarı Amanda Silberling, insanların yapay zekâya neden insansı özellikler atfettiğini ve bunun doğru olup olmadığını inceleyen bir yazı kaleme aldı.
Yazı, Silberling’in MIT Bilgisayar Bilimi ve Yapay Zekâ Laboratuvarı’na (CSAIL) yaptığı ziyaretle başlıyor. MIT doktora öğrencisi Wil Norton eşliğindeki turda, her biri yaklaşık 50.000 dolara mal olan iki insansı Unitree robotu görüntülendi. Norton, robotların fiyatının 16.000 dolar olarak söylendiğini, ancak bunun doğru olmadığını belirtti. Normalde YouTube’ta dövüş sanatları gösterileri ya da “America’s Got Talent” performanslarıyla tanınan bu robotlardan “Gabe” lakaplı olanıyla el sıkışan Silberling, beyni yerine LiDAR sensörü taşıyan bir makineye içgüdüsel olarak bir insan gibi davrandığını aktardı.
Turkle açıklamaları
Bu deneyim, Silberling’i Dr. Sherry Turkle’ın MIT Future Fest’te düzenlenen “Artificial Intimacy” adlı kitabının tanıtımına götürdü. 1976’da MIT kadrosuna katılan Turkle, ilk ev bilgisayarlarından ChatGPT’ye kadar teknolojinin psikolojik etkilerini araştırıyor. Turkle kitabında, insanların en ilkel etkileşimlerde bile ilişkisel nesnelerin kendilerini önemsediğine inandığını ve karşılık vermeye yatkın olduğunu yazıyor. Bir araştırmaya göre insanların yaklaşık %70’i yapay zekâyla etkileşimde kibar davranıyor; bir başka çalışma ise sohbet ilerledikçe kullanıcıların sohbet robotlarına “lütfen” ve “teşekkürler” deme olasılığının arttığını gösteriyor.
Pataranutaporn değerlendirmesi
MIT Media Lab’de Cyborg Psychology araştırma grubunu kuran Dr. Pat Pataranutaporn, bu davranışın doğru ya da yanlış diye net sınıflandırılamayacağını savunuyor ve “Yapay zekâyla konuşurken kim oluyoruz?” sorusunun asıl mesele olduğunu söylüyor. Pataranutaporn, sinemaya gidip kurgu olduğunu bile bile hikâyeye kapılmamız gibi, bu deneyimin fanteziye kapılıp gerçekliğe dönememe riskini taşıdığını ifade ediyor.
Kendini “eleştirel iyimser” olarak tanımlayan Pataranutaporn, teknolojinin uç örneklerdeki tehlikelerinin de farkında. 14 yaşındaki Sewell Setzer III’ün intiharıyla ilgili haksız ölüm davasında uzman olarak görev yaptı; Setzer’ın annesi, “Game of Thrones” karakterinden modellenen bir sohbet robotunun oğlunu yaşamına son vermeye teşvik ettiği iddiasıyla Character.AI platformuna dava açmıştı.
Turkle sonraki adımları
Pataranutaporn, “yapay zekâ herkesin yerini alacak” söyleminin insanlarda geleceklerini şekillendirme iradesini zayıflattığını ve şirketlerin etik davranmadığını belirtti.
Turkle ise yapay zekâ-insan etkileşiminin tamamen zararlı olmadığını düşünüyor. Bir öğrencisinin iş görüşmelerine hazırlık için geliştirdiği yapay zekâ botunu örnek gösteren Turkle, “Şeridinde kal, sohbet robotu!” ifadesini kullandı. İş görüşmesi koçluğunun kabul edilebilir bir alan olduğunu, ancak üç yaşındaki bir çocuğa “Ben senin ebeveyninim, bana anlat” diyen bir robotun sınırı aştığını vurguladı. Yazı, teknoloji şeridinden hafifçe saptığında kuşkuculuğumuzu yavaş yavaş aşındırabileceği uyarısıyla son buluyor.