Mustafa Kemal takvimi
Cumhuriyet 103. yılını doldurdu. Cumhuriyet’in ilanına giden süreç, Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkmasıyla başlayan Milli Mücadele ile şekillendi. Atatürk, Erzurum Kongresi sırasında Mazhar Müfit Kansu’ya zafer sonrası hükümet biçiminin Cumhuriyet olacağını söyledi.
Lozan Barış zaman çizelgesi
Ancak şartlar nedeniyle bir süre açıklamadı.
23 Nisan 1920’de TBMM açıldı. 24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması imzalandı. Ankara, 13 Ekim’de başkent ilan edildi. 27 Ekim 1923’te İcra Vekilleri Heyeti’nin istifasıyla hükümet bunalımı doğdu ve bu durum devlet başkanlığı sorununun çözümünü zorunlu kıldı.
Paşa sözleri
28 Ekim 1923 gecesi Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü’nde Latife Hanım’ın hazırlattığı sofrada yakın çalışma arkadaşlarını ağırladı. Yemeğe katılanlar şunlardı: – İsmet Paşa – Kazım Paşa – Fethi Bey – Kemalettin Sami Paşa – Halit Paşa – Fuat Bey – Ruşen Eşref Bey
Mustafa Kemal Paşa, yemekte “Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz” dedi. Konuklar da kararı benimsedi. TBMM, bu kararı ertesi gün kabul ederek yeni devletin yönetim biçimini belirledi, Atatürk de o geceyi Nutuk’ta anlattı.