İspanya’da Çin yatırımlarına ilişkin tartışma, bir yanda istihdam beklentisi, diğer yanda güvenlik kaygıları yaratırken, Çinli otomotiv şirketi SAIC Motor’un İspanya’nın Ferrol kentinde kurmayı planladığı elektrikli araç fabrikası gündemin merkezine yerleşti. Üretim ve istihdam hedefi iddialı. Haziranda duyurulan yatırımın binden fazla kişiye iş sağlaması ve yılda 120 bin araç üretmesi hedefleniyor, sanayideki gerilemeyle mücadele eden yaklaşık 65 bin nüfuslu kentte bu proje ekonomik canlanma fırsatı olarak görülüyor.
Buna karşılık bazı uzmanlar, Çinli firmanın kritik teknolojileri paylaşmayabileceğini ve tesisin AB’nin yüksek gümrük vergilerini aşmaya yarayan bir montaj merkezine dönüşebileceğini savunuyor. Güvenlik kaygıları da sürüyor. İspanyol basınına göre istihbarat, donanma üssüne ve NATO görevlerinde kullanılan F-100 fırkateynlerinin bakım merkezine 5 kilometre mesafedeki tesis için “casusluk riski” raporu hazırladı.
29 Kasım’daki erken seçimler öncesinde Sanchez yönetiminin projeyi onaylayabileceği belirtilirken, Madrid-Pekin yakınlaşması Brüksel ve Washington’da endişe yaratıyor. Endişe farklı başkentlere uzanıyor. ABD Hazine Bakanı Bessent İspanya’nın tutumunu eleştirdi.
Neden önemli
Ferrol’daki proje, Çin yatırımının bir AB ülkesinde hem ekonomik fırsat hem de güvenlik sorunu olarak görülmesinin somut bir örneği. Sanayideki gerilemeyle mücadele eden kent için fabrika istihdam açısından kritikken, tesisin donanma üssüne ve fırkateyn bakım merkezine yakınlığı kararı yerel bir yatırım meselesi olmaktan çıkarıp savunma ve istihbarat boyutuna taşıyor. Bu durum İspanya’yı ekonomik çıkarlarıyla NATO müttefiklerinin beklentileri arasında tercihe zorluyor; Brüksel ve Washington’dan gelen tepkiler, onayın diplomatik bedeli olabileceğini gösteriyor. Erken seçimler öncesinde verilecek bir karar, konuyu uzmanlık değerlendirmesinden çıkarıp seçim tartışmasının parçası hâline getirme riski taşıyor. Tesisin teknoloji paylaşan bir üretim üssü mü yoksa gümrük vergilerini aşan bir montaj merkezi mi olacağı sorusu ise yanıtını bekliyor.