Alyuvar hücreleri, dinozor kemiklerinde ilk kez tespit edildi. Keşif daha önce “imkansız” sayılıyordu. Uluslararası bir araştırma ekibi, 115 milyon yıllık dinozor kemiklerinde fosilleşmiş alyuvar bulduğunu duyurdu. Bulgular, Brezilya’nın kuzeydoğusundaki Ceará eyaletinde bir alçıtaşı madeninde 2008’de çıkarılan ve Brezilya Ulusal Müzesi’nde saklanan kemiklere dayanıyor.
Bu kemikler Aratasaurus’a aitti. Aratasaurus’a ait bu hayvanın etçil ve genç olduğu, 4 yaşında bulunduğu, 3 metreden uzun olduğu ve yaklaşık 35 kg ağırlığında olduğu belirtiliyor.
Curtin Üniversitesi’nden çalışmanın ortak yazarı Kliti Grice, “Bir şişe dinozor kanı bulmadık; karşımızda antik biyolojinin mineral ve moleküler yankısı var” diyor. Ekip izleri de saptadı. Ekip, alyuvarlarda hemoglobinin bileşeni olan hem türevli bozulmamış molekülleri ayrıntılı inceleme sırasında tespit etti.
Grice, bu bulgunun kanın evrimiyle dinozor metabolizmasının ve aktivite düzeylerinin bilimsel olarak daha iyi anlaşılmasına önemli katkı sağlayabileceğini söylüyor. Yaşam izleri evrende bulunabilir. Bulgular, hemoglobin gibi biyomoleküllerin günümüze ulaşamayacağı yönündeki varsayımlara meydan okuyor. Bu varsayım sarsıldı. Üniversitenin Yer ve Gezegen Bilimleri Birimi Başkanı Prof. Martin Van Kranendonk ise çalışmanın moleküler yapıların korunmasına dair anlayışı değiştirdiğini vurguluyor.
Neden önemli
Bu keşfin önemi, biyomoleküllerin fosil kayıtlarında on milyonlarca yıl dayanamayacağı yönündeki yerleşik varsayımı doğrudan sarsmasından geliyor. Eğer hem türevi moleküller 115 milyon yıl korunabiliyorsa, paleontologlar dinozorların metabolizmasını, aktivite düzeylerini ve kanın evrimini artık yalnızca kemik yapısı üzerinden değil, moleküler izlerden de inceleyebilecek. Bu, bugüne dek dolaylı kanıtlarla yürütülen dinozor fizyolojisi araştırmalarına yeni bir veri kanalı açıyor. Bulgu ayrıca evrende yaşam izi arayan çalışmalar için hangi moleküler yapıların ne kadar süre tanınabilir kalabildiğine dair bir referans sunuyor. Ancak elde edilen bozulmamış kan değil, hemoglobine ait hem türevli moleküller olduğundan, bu izlerden metabolizmaya dair ne kadar kesin sonuç çıkarılabileceği henüz açık bir soru olarak duruyor.